بلوچی زبان ءِ بُنزہ ءُ آئی ءِ سیادی گوں ایرانی زباناں

کوئٹہ (ریپبلکن نیوز) بلوچی نبشتانک : بلوچی زبان ءِ بنزہ ءَ ما چَہ آ ریا ءَ زوراں پرچہ کہ زانتکار ءُ زبان زانت گْشنت کہ بلوچی زبان آریائی نسل ءِ زبان ءِ بزاں کہ آریا آہاں گوں بوتگ ءُ آ Caspian Sea ءِ نیمگ ءِ مردم بوتگ اَنت پدا ایران، انڈیا ءُ یورپ ءِ تہا اتکگ اَنت۔

”بلوچی زبان ءِ باروا اے ہم گشگ بیت کہ ایشانی بندات چہ کیسپین زِر ءِ گوریچانی رودراتکی زِر دپاں بوتگ ءُ بلوچی زبان ءِ ہبر کنگ ءِ شاہدی مارا 550 ءَ پیش چہ مسیح ءَ دست کپنت ءُ چداں چہ بلوچ ٹک جتائیں دور ءُ باریگاں لڈّ ءُ ریچ اَنت۔‘ (1)اے گپ وَ پکا اِنت کہ بلوچی زبان آریائی زبان ءِ پرچہ کہ زبان زانت ءُ تاریخ زانتیں پولکاراں اِے گپّ ثابت کتگ کہ 4500 سال ءَ چَہ ساری Central Asia ءِ گیشتریں مردم آریا بوتگ اَنت اے پدا سئے بہراں بہر بوتگ اَنت، یکے ماں یورپ ءِ ھنداں جاہ منند بوتگ اَنت، ءُ دو بہر پدا چیزے مدتاں یکجاہ بَنت پدا ہَمے گُروپ ہم دو بہراں بہر بیت یکے ماں ایران ءِ نیمگ ءَ روت دومی انڈیا ءَ۔”مروچیگ ءَ چہ 4500 سال ءَ ساری رودراتک ءُ روِنشت ءِ کُلیں یا گیشتر، قوم (راج ماں نیامی ایشیا ءَ نندوک بوتگ اَنت کہ اے قوماں ءَ آریائی گوش اَنت۔“ (2)اے گپ ءِ تہا ہچّ شک نیست کہ بلوچی زبان آریائی ءِ زبان ءِ بلے بلوچی زبان ءِ سیادی گوں ایرانی زبانان است انت۔ آریائی نسل ءِ زبان اِنت ءُ ایرانی شاح ءَ گوں سیادی دار ایت، ایشی ءِ واست ءَ نوں المی اِنت کہ بلوچی زبان گوں ایرانی زباناں دیم پہ دیم کنگ بیت گُڑا یک حدے تاں اے گپّ گیشوار کنگ بیت۔ وہدے کہ ما ڈاکٹر طارق رحمٰن ءِ جوڑ کتگیں ایں چارٹ ءَ کہ چاراں ءُ تپاساں گڑا بازیں اڑ ءُ جنجال گیشوار بنت۔ کہ اے زبان چوں یکے دومی ءَ گوں سیادی کناں ہمے ہاتر ءَ یک چمشنکے دئیاں۔

اے چارٹ ءِ حساب ءَ بلوچی ءُ ایندگہ ایرانی زبانانی سیادی چے وڑا اِنت یا کجام زبان ءَ گوں نزیکی کنت۔ ہمگونگی ءُ ہمدپی چارگ لوٹیت ءُ آیانی ہند ءُ دمگانی ہم حیال دارگ لوٹیت، لہتیں زبان زانت کہ بندات ءَ زبان ءِ سرا کار کنگ ءِ آیانی حیال ءُ لیکہ چارگ بنت۔بلوچی زبان ءِ بابت ءَ لانگ ورتھ ڈیمز، (انسائیکلوپیڈیا آف اسلام 1913ایڈیش) گْشیت کہ: بلوچی زبان یک آریائی زبان ءِ ءُ ایرانی زبانانی رودرآتکی شاحاں گوں گیش ھمدپی کنت، برے برے اے اوستائی ءَ چہ گیش کوہنیں فارسی ءَ زیات نزیکی کنت“ بلئے میجر موکلر (1988) وتئ کتاب بلوچی گرائمر ءِ تہا گْشیت کہ بلوچی آریائی نسل ءِ زبان اِنت ءُ آئی ءِ سیادی پہلوی ءَ گوں استیں ءُ پہلوی ءِ گُہار اِنت۔ دومی نیمگا اگنس کورن ءِ جوڑ کتگیں چارٹ ءَ بچاراں کہ اے چارٹ ماں آئی ءِ رِد ءُ بَند داتگیں کتاب ”بلوچ اینڈدئیر نیبرز” تہا است اِنت۔ اے چارٹ ءِ کُمک ءَ چَہ زبانانی ہند ءُ دمگ شرتِر گیشنت کہ بلوچی گوں اوستائی ءُ ایندگہ زبان پہلوی، میدی، قدیم فارسی ءَ گوں چوں نزیکی کنت۔وہدے کہ ڈاکٹر طارق رحمان ءِ چارٹ ءَ چاراں ہَمے اشارہ کنگ ءَ اِنت کہ بلوچی زبان ایرانی کُلیں ایندگہ زباناں گوں سیادی کنت۔

اے چارٹ ءِ توکا ہَمے گِندگ بوہگ ءَ اِنت کہ اوستا رودراتکی زبان اِنت ءُ بلوچی مغربی گوریچانی زبان اِنت۔ اے حساب ءَ بوت نہ کنت کہ اے دوئیں یکے دومی ءَ گوں سیادی کن اَنت، Farideh Okati وتی کتاب”The vowel system of five Iranian Balochi dialects”
کاریناجہانی (2003) حوالہ ءَ دانت ءُ گْشیت کہ بلوچی مغربی گوریچانی زبان اِنت ءُ آئی ءِ سیادی ءِ بابت ءَ گْشیت کہ بلوچی گوں درستیں مغربی گوریچانی زباناں گوں سیادی کنت، کردی، تاتی، تاشی یاکہ فارسی قدیم بہ بیت، نوکیں یا نیامی درستانی گوما وڑے نہ وڑے ءَ آئی ءِ سیادی گندگ ءَ کیتیں۔ ہمے رنگ ءَ وہدے کہ چارٹ ءَ بچاراں گُڑا اندازہ بیت کہ بلوچی ءُ ایدگہ زبان میدی، کُردی، زازاکی یا کہ پارتھی ءِ ہند ءُ دمگ یک اَنت۔ بلئے جوزف الفنبائن (1990) بلوچی زبان ءِ بابت ءَ کمے دگہ رنگے ءَ گشیت کہ ”بلوچی زبان نہ گوں فارسی ءَ نیکہ گوں نیامی پارتھی ءَ نزیکی کنت آئی ءِ گُشگ ءِ رِد ءَ بلوچی زبان ءِ مات انگتا گار اِنت زانگ نہ بیت، بلئے یک اندازہے ءِ حساب ءَ ایش ہم گشیت کہ بوت کنت بلوچی ءِ مات ایشانی گوما سیادی کنت ءُ بوت کنت آ گاریں زبان میدی اِنت بلوچی ہمائی ءِ باتن ءَ چہ در اتکگ۔ بلئے دِگہ یک زانتکارے گائیگر (1889) گْشیت کہ بلوچی زبان ایندگہ زباناں چہ کْوہن تریں زبان اِنت بلوچی پارتھی ءَ گوں گیشتر نزیکی کَنت۔ اے زانتکاراں چَہ ابید خالق داد آریا ایرانی زبان زانت اے، ایشی ءِ گُشگ ءِ رِد ءَ پہلوی ءُ بلوچی ءِ گرائمر ءِ رہبند ءِ تہا سک باز فرق است، پہلوی زبان ءِ کار گال ءُ Tenses چَہ بلوچی ءِ کارگال ءُ Tenses آں باز پرک انت۔ بلوچی گوں میدی ءُ اوستائی ءَ گیشتر نزیکی کنت۔ بلئے وہدے کہ اگنس کورن (2003) ءِ چارٹ ءَ چاراں گڑا اے گندگ ءَ کئیت کہ میدی ءُ بلوچی یکیں ہند ءِ زبان اَنت، بوت کَنت ہمے سَوب ءَ آیانی تہا ہمگونگی گیشتر اَست اِنت، بلئے اوستائی ءَ کہ چاراں گڑا آ رودراتکی زبانے گندگ ءَ کیت، چوشکہ بلوچ ہر وہد ءَ لڈّ ءُ بار ءِ تہا گندگ ءَ کاینت آیاں یکجاگہے زندگی نہ گوازینتگ۔ بوت کنت ہمے سبب ءَ اوستائی ءُ بلوچی ءِ نیام ءَ ہمگونگی اتکگ،1921ءَ گریئرسن ”لینگوسٹک سوسائٹی آف انڈیا“ تہا نبشتہ کنت کہ: بلوچی درستاں چہ گیشتر قدیم فارسی ءَ گوں نزیکی کنت، بلوچی قبائلی ءُ کوچگی زبانے بوتگ، ہمے ہاترا آئی ءِ لبز ءُ گال بدل نہ بوتگ اَنت شہرانی تہا گپ ءُ ہبر ءِ واستا کارمرز نہ بوتگ ہمے ہاترا آ ہما رنگ ءَ اِنت، فارسی شہری زبانے بوہگ ءِ سبب ءَ آئی ءِ تہا بدلی اتکگ ءُ آئی ءَ وتی رنگ ءُ دْروشم بدل کتگ۔اے بابت ءَ ڈنّی زانتکاراں چَہ ابید بلوچی زبان ءِ سرا بلوچ زانتکاراں ہم کار کتگ ءُ بلوچی زبان ءِ دراہیں زانتکار اے گپّ ءِ سرا تپاک کن اَنت کہ بلوچی گوں قدیم فارسی ءَ نزیکی کنت۔ سید ہاشمی (1984)ءِ گُشگ ءِ رِد ءَ بلوچی زبان ہخامنشی بادشاہت ءِ زبان ءَ گوں نزیکی کَنت۔بلئے اگن ما بِچاراں گُڑا بلوچی ایوکا یک ایرانی زبانے ءَ گوں سیادی نہ کنت، میدی، پہلوی، اوستائی ءُ قدیم فارسی ءَ گوں بلوچی زبان ءَ دیم پہ دیم بہ کناں گڑا درستاں گوں وڑے نہ وڑے ءَ نزیکی ءُ ہمدپی کنت، یکے ءَ گوں لبز ءُ گالانی ہمگونگی گِندگ ءَ کیت گڑا دومی ءَ گوں فانالوجی ءُ مارفالوجی یک اَنت۔ گڑا دومی نیمگا یکے ءِ گوما Tense یک وڑ اَنت، ہمے واستا ہر زانتکار گْشیت کہ بلوچی زبان ایرانی زباناں گوں نزیکی کنت۔اِدِا اے گپّ گیشت کہ بلوچی یک ایرانی زبان ءُ زبانانی ایرانی ٹک ءِ درائیں زباناں گوں وڑے نہ وڑے ءَ سیادی کنت۔

ندکار:علی شیر بلوچ

مزید خبریں اسی بارے میں

Back to top button
error: پوسٹ کو شیئر کریں